Posts Tagged ‘Ρίτσος’

Cloe and Alexandra_cover_aug265ritsos front cover

Three Greek Poets


I met Cloe Koutsoubelis and Alexandra Bakonika in Facebook. We share each other’s poems and experiences. I personally met them summer of 2012 when I travelled to Greece. They both live in Thessaloniki. They are two contemporary Greek Poetesses with passionate voices that work from within today’s human condition to describe its pain and pleasure; two voices so similar and yet so different in their expression of the internal. They are two poetesses who try to blend both pain and pleasure into an acceptable concept.

Yannis Ritsos is the most prolific 20th century Greek poet. He has written 117 books of prose, poetry and translations. I first met his work as a song back in 1960ies Greece when his poem “Epitaphios” was set in music by the world famous Mikis Theodorakis. Yannis Ritsos was exiled twice in his life for his political views and this was reflected in his early poems, however as he grew into maturity his poetry shifted from the politically motivated poetry into the internationally accepted and recognized marvel that we know today. I am truly proud that his daughter Eri Ritsos was so overwhelmingly enthusiastic about my involvement in this translation and after two years of hard work the book became a reality.


Cloe Koutsoubelis:


Περίμενα, περίμενα

xωρίς κορμί, μόνο ψυχή-καπνός για την εστία.

Είχα βέβαια και το κέντημα για παρηγοριά

ύστερα ήταν κι οι μνηστήρες

όμως έπληττα θανάσιμα με τα χοντρά αστεία.

Κάποια ανακούφιση ο Τηλέμαχος,

όμως κι αυτός έψαχνε τον πατέρα.

Ένα βράδυ έκανα έρωτα με έναν υπηρέτη.

Το σώμα του ζεστό ψωμί

έσταζε μέλι και κρασί.

Δεν με πείραξε που έγινε.

Μόνο ότι πεισματικά η Ιστορία το αγνόησε.


I waited and waited

without body, just a soul-smoke

for the fireplace.

Of course I had my yarn for company

then there were the suitors yet

I was bored with their rough jokes.

Telemachus was a relief

although he also searched for his father.

One night I slept with a servant.

His body was like warm bread

dipped in honey and wine.

It happened, it didn’t bother me.

Though purposefully history ignored it.



Η γνώμη του με κέντρισε:

«Είναι φτηνά και άνοστα τα πορνογραφικά έντυπα,

ενώ τα ποιήματά σου διεγείρουν

και συγχρόνως προκαλούν ανάταση ψυχής.

Έχω εξάρτηση, είμαι ναρκομανής με τους στίχους σου».

Ξανασκέφτηκα την άποψή του.

Διόλου αμελητέος αντίπαλος η πορνογραφία,

πανστρατιές με βουλιμία τη διαβάζουν.

Τιμή μου να βγάζω άχρηστα τα έντυπα

και την παραλογοτεχνία της.


His opinion intrigued me:

‘The porno-press is cheap and

tasteless; though your poems

arouse while they generate

certain elation for the soul.

I’m hooked on them, I yearn

for your verses like a druggie.’

I thought of his opinion again.

The porno-press isn’t a negligible

competitor, thousands of people read it.

It was my honour to prove it

useless and illiterate.




Έφυγε γρήγορα τό καλοκαίρι: Δέν προφτάσαμε.

Μεγάλα σύγνεφα κρέμονται πάνω απ’ τά βουνά

σάν προσωπεία αρχαίας τραγωδίας. Τί νά κάνουμε;


Τά παπούτσια μας, όσο παλιά, πάντοτε μάς στενεύουν λίγο.

Μάς στενεύει τό φώς, μάς στενεύει τό σύγνεφο.

Φτάνουμε μπροστά σ’ ένα ανθισμένο δέντρο

μπροστά στό ψωμί, μπροστά στό νερό,

μπροστά στό πιό αυριανό παράθυρο

κάπως αμήχανοι, λαχανιάζοντας,

μέ τήν αίσθηση μιάς αιώνιας καθυστέρησης.


Τόσο μακρυά τραβήξαμε, λοιπόν;


The summer ended quickly. We ran out of time.

Big clouds hung on top of the mountains

like masks of an ancient tragedy. What should we do?


Our shoes, whatever old, are always a bit tight.

The light is narrow, the cloud is cinched down.

We stop in front of the bloomed tree

in front of bread, water

before tomorrow’s window

somewhat embarrassed, panting

with the emotion of an eternal delay.


Have we truly come this far?


About the translator:

Manolis (Emmanuel Aligizakis) is a Greek-Canadian poet and author. He was recently appointed an honorary instructor and fellow of the International Arts Academy, and awarded a Master’s for the Arts in Literature. He is recognized for his ability to convey images and thoughts in a rich and evocative way that tugs at something deep within the reader. He graduated from the Panteion University of Athens with a diploma in political Sciences. He studied English Literature at Simon Fraser University. He has written three novels and numerous collections of poetry, which are steadily being released as published works. His articles, poems and short stories in both Greek and English have appeared in various magazines and newspapers in Canada, United States, Sweden, Hungary, Romania, Australia, and Greece. 


Ritsos_front largeΚαλοκαίρι στην Πολιτεία

Τό φώς είναι απελπιστικό εδώ πέρα. Τούτος ο μήνας άσπλαχνος

δέν επιτρέπει νά μήν είμαστε δυό. Δέν επαρκείς.

Ο μονότονος κρότος, τά τράμ πού στρίβουν στή γωνία

οι μαρμαράδες πού κόβουν τήν πέτρα στό καταμεσήμερο.


Πάνω απ’ τή μάντρα φαίνονται στερεότυπες επιτύμβιες στήλες

μαρμάρινα άνθη, μαρμάρινες κορδέλες

ο μπούστος ενός τραπεζίτη

τό πρόσωπο ενός παιδιού σκιασμένο απ’ τή φτερούγα ενός



Σ’ αυτά τά επαγγελματικά γλυπτά ο αττικός ήλιος βάζει τή

     σφραγίδα του,

η σκιά προσθέτει απίθανες προεκτάσεις—

γι’ αυτό διόλου παράξενο πού χτές τ’ απόγευμα

γυρίζοντας απ’ τό γραφείο στό σπίτι σου

κρατώντας τό δίχτυ μέ τό ψωμί καί τίς ντομάτες

διόλου παράξενο πού χτές καθώς έγερνε ο ήλιος

συνάντησες στό αλσύλιο τόν μαρμάρινον έφηβο

νά σεργιανάει αργά καί νά χαμογελάει.


Κάθησες στό παγκάκι τής λίμνης, ρίχνοντας τό ψωμί σου στά

     χρυσόψαρα, κι’ όλη τή νύχτα

παρ’ όλο πού είχες μείνει νηστικός δέν πεινούσες καθόλου.


Summer in the City

In this place the light is beyond hope. This heartless month

doesn’t allow us not to be two. You are not enough.

The monotonous clank, the streetcars turning the corner

the marble-masons cutting stones in high noon.


Above the fence-wall you could see the conventional funerary stele

marble flowers marble ribbons

the bust of a banker

the face of a child shadowed by the wing of an angel.


On these professional sculptures the Attic sun incises

     its seal,

the shadow adds unbelievable extensions –

so it wasn’t strange at all that yesterday afternoon

returning home from your office

holding the net with bread and tomatoes

not at all strange that yesterday as the sun went down

in the small park you met the marble ephebe

sauntering slowly and smiling.


You sat on a bench by the lake and threw bread to the goldfish

     and all night long

though you didn’t have any food you were not hungry at all.





Εδώ, στήν ακαταστασία τής κάμαρας,

ανάμεσα στά σκονισμένα βιβλία

καί στά γεροντικά πορτραίτα,

ανάμεσα στό ναί καί στό όχι τόσων σκιών,

μιά στήλη ασάλευτο φώς,

εδώ, σ’ αυτή τή θέση

πούχες γδυθεί μιά νύχτα.





Here, in the untidiness of the room,

between the dusty books

and the old people’s portraits,

between the yes and the no of so many shadows,

one band of motionless light

here, in this position

where you undressed one night.




~Translation Manolis Aligizakis

~Στην ποιητική σας συλλογή Εαρινή Ισημερία1 η παρουσία της γυναίκας

είναι έντονη. Το ερωτικό στοιχείο, σχεδόν αισθησιακό, χαρακτηρίζει την

ποίησή σας;


Από πάντα πίστευα πως η γυναίκα αποτελεί «την ομορφιά του κό-

σμου» και μπορεί να κοταχτεί κάτω απ’ αυτό το πρίσμα στην ποίηση

και σαν την έννοια της άσπιλης-παρθένας κόρης και σαν τη χειραφε-

τημένη γυναίκα. Εικόνες μάς έρχονται απ’ τα πανάρχαια χρόνια που

περιγράφουν τόσο την κόρη όσο και τη μεστή γυναίκα με την ίδια εξαί-

σια ομορφιά. Όπως είπε κι ο ποιητής:


Θυμάμαι μονάχα τη θάλασσα

τραγούδαγε ανάμεσα απ’ τα πόδια σου

που σήκωναν περίτρανα

την ομορφιά του κόσμου.


~Ζείτε στον Καναδά εδώ και τριάντα πέντε χρόνια. Πού ωριμάσατε λογο-

τεχνικά, ποιες ήταν οι γλωσσικές και λογοτεχνικές σας επιρροές και πού

αισθάνεστε ότι ανήκετε;


Η πρώτη μεγάλη επιρροή θα ’λεγα πως ήταν οι τέσσερις μεγάλοι των

ελληνικών γραμμάτων, Καβάφης, Σεφέρης, Ρίτσος, Ελύτης, ποιητές

που όχι μόνο έχω διαβάσει αλλά που έχω μελετήσει λεπτομερώς και

φυσικά άλλες επιρροές απ’ τους ξένους που έχω διαβάσει στην αγ-

γλική γλώσσα, Neruda, Lorca, Milosz, Whitman, Eliot, Pound, Yates,

Musgrove, Cohen, στοιχεία της ποίησής τους μπορεί να διακριθούν

στη δουλειά μου αλλά δεν μπορώ να καθoρίσω κάποια συγκεκριμένη

κατηγορία στην οποία ανήκω. Γράφω και στις δύο γλώσσες με την ίδια

άνεση κι εχω διαπιστώσει πως όταν δουλεύω σε κάποιο συγκεκριμένο

ποίημα απο τη μία γλώσσα στην άλλη και ξανά πίσω στην αρχική, το

ποίημα βελτιώνεται και νοηματικά και από μουσικής απόψεως, ώσπου

παίρνει την τέλειά του μορφή.


~Ποια η βαθύτερη ανάγκη ή επιθυμία σάς ώθησε να εκδόσετε ένα βιβλίο

σας στην Ελλάδα;


Ύστερα απο αρκετές εκδόσεις εδώ στον Καναδά και στη Μεγάλη Βρε-

τανία στα αγγλικά, μερικές από αυτές με σχετική εμπορική επιτυχία,

καλή ανταπόκριση απο το αναγνωστικό κοινό και καλές κριτικές, θεώ-

ρησα σωστό να παρουσιάσω λίγη απ τη δουλειά μου εδώ στην Ελλάδα

ελπίζοντας να ξαναγυρίσω λίγο στις ρίζες μου και να ξανανιώσω τη θαλ-

πωρή της ελληνικής ψυχής κάτι που τόσο πολύ νοσταλγώ στον ξένο

τόπο όπου ζω για τόσα πολλά χρόνια.


~Η Ελλάδα σήμερα διέρχεται μια βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση.

Πώς μπορεί να αισθάνεται ένας Έλληνας της διασποράς παρακολουθών-

τας τη σημερινή κατάσταση;


Ο Έλληνας της διασποράς αισθάνεται σχεδόν ξένος στην κατάσταση

που επικρατεί στην Ελλάδα. Γιατί κατ’ αρχήν δεν είναι πλήρως ενήμε-

ρος με το τι τρέχει, μαθαίνει μέσες άκρες δυο πράγματα που ακούει

στα ΜΜΕ που, όπως γνωρίζεις, αναφέρουν τα μισά απ’ όσα συμβαί-

νουν, το ίδιο ισχύει και στον Καναδά και στα περισσότερα κράτη. Ετσι,

μη γνωρίζοντας τι πρέπει να κάνει, παρ’ όλο που διαισθάνεται πως πρέ-

πει να βοηθήσει με κάποιο τρόπο, δεν γνωρίζει τον τρόπο αυτό με απο-

τέλεσμα να μην κάνει τίποτα.


~Στο διήγημά σας «Ο εχθρός»2 γράφετε: «το ζω κι εγώ αυτό εδώ και χρό-

νια, αλλά έμαθα να το καταπραΰνω». Μπορεί η τέχνη να συμφιλιώσει τον

άνθρωπο με την οδύνη και τον σπαραγμό της ύπαρξής του;


Πιστεύω ακράδαντα πως η τέχνη, με όποια μορφή κι αν εκφράζεται,

τον γραπτό λόγο παραδείγματος χάριν που ασχολούμαι εγώ, είναι το

μέσο με το οποίο ο άνθρωπος ανεβαίνει ένα σκαλί ψηλότερα κι αγγίζει

το θεϊκό, ελευθερώνοντας έτσι τον εαυτό του κι εξυψώνοντάς τον. Σχε-

τικά με το διήγημά μου «Ο Εχθρός» ναι, ο εχθρός, ο Τούρκος επιβά-

της του ταξιτζή Έλληνα που τον οδηγεί προς το αεροδρόμιο είναι κι

αυτός θύμα, όπως και ο Έλληνας οδηγός του, των συνόρων και των δο-

ξασιών της ιστορίας. Είναι κι οι δυο τους οντότητες που δεν μισούν ο

ένας τον άλλο, αλλά είναι θύματα του παρελθόντος που δεν έχει ξε-

περαστεί. Κι οι δύο βασανίζονται απ’ την ίδια αρρώστια.


~Σε μια κοινωνία που κατακλύζει το εμπόρευμα, οι κοινωνικές ανισότητες

και ο συνακόλουθος κυνισμός, τι νόημα έχει να ασχολείται κάποιος με τη



Όπως είπα και παραπάνω, πιστεύω ακράδαντα πως η τέχνη, ειδικό-

τερα η λογοτεχνία, είναι τρόπος ανύψωσης του ψυχοπνευματικού μέ-

ρους του ανθρώπου και γι’ αυτό πρέπει να βοηθηθεί, να προωθηθεί, να

γίνει ένα αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής του κάθε πολίτη.

Βλέπουμε σήμερα την καταστρεπτική επιρροή που έχει ο καταναλωτι-

σμός και σε ποιο σημείο έχει φέρει όχι μόνο την Ελλάδα αλλά και τα

περισσότερα κράτη.

Θα ρωτήσω πόσο αναγκαίο είναι άραγε να αγοράζουμε ένα καινού-

ριο αυτοκίνητο κάθε πέντε χρόνια, ή να έχουμε τέσσερις τηλεοράσεις

στο κάθε σπίτι; Προσπαθώ να υπογραμμίσω πως ο σημερινός τρόπος

ζωής δεν οδηγεί σε καμία λύση αντίθετα είναι ο λόγος για τον οποίο

βρισκόμαστε σ’ αυτή τη δύσκολη οικονομική κατάσταση του σήμερα

και στις αρρώστιες που είναι αποτέλεσμα του άγχους ολονών για ν’

αποκτήσουν άλλο ένα αγαθό, τις πιο πολλές φορές μη αναγκαίο.

Τι άλλο μένει λοιπόν σε μια κοινωνία σαν αυτή, παρά μοναχά η τέχνη,

η οποία παίρνει τον άνθρωπο από τον αγώνα για τον επιούσιο και τον

φέρνει σ’ ένα ψυχοπνευματικό επίπεδο που τον καταπραΰνει και τον

γεμίζει με ελπίδα;

~Βαγγέλης Σερδάρης


Εαρινή Ισημερία, Εκδ. ΕΝΕΚΕΝ, Θεσσαλονίκη, 2011


Χαρακτηριστικό στην ποίηση του Μανώλη Αλυγιζάκη η δυνατή,

ερωτική, σχεδόν αισθησιακή, αναφορά στο γυναικείο κορμί. Ένα

σώμα που λαμβάνει τη μορφή της γυναίκας-θεάς, της γυναίκας-

πρόκλησης, της γυναίκας-πόθου, της γυναίκας που αναζητάς,

της γυναίκα που χάνεις, που δεν ενδίδει, της γυναίκας που λα-

τρεύεις, της γυναίκας που ορίζει το όνειρο, τον μεγάλο της ζωής

έρωτα. Ποίηση σαφής, με συναίσθημα, εικόνες όμορφες, ερωτι-

κές συναντήσεις που έγιναν ή δεν έγινα ποτέ, νοσταλγίες, αυτό

που περιμένει και δεν έρχεται, μια ατέλειωτη αναμονή, βασανιστι-

κές αμφιβολίες, το παίγνιο της σχέσης και επίκεντρο στο κέντρο η

λαχτάρα του γυναικείου σώματος. Ποίηση της απόστασης και της

εξορίας που αναπλάθει σ’ ένα λόγο σύνθετο και κάποιες φορές

αντιφατικό τον παράδεισο μιας οριστικά χαμένης αθωότητας.


~Βαγγέλης Σερδάρης, ΕΝΕΚΕΝ, Τεύχος 22